05-11-05

Het boek en je beurs

Het boek en je beurs

 

Gisteren, vrijdag, zal zowat de laatste dag geweest om nog in min of meer comfortabele omstandigheden de Boekenbeurs te bezoeken. Vandaag en morgen loopt het er vol met weekendtoeristen en vanaf maandag dumpen er ontelbare autocars hun lading Vlaamse schoolkinderen, die dit een vervelende uitstap vinden en dat ook duidelijk laten blijken.

 

*

De eerste stand die ik zie, is die van Deng. Een tijdschrift, dat genoemd werd naar een Chinese communistenleider en dat beweert in Vlaanderen aan onderzoeksjournalistiek te doen, maar waar geen hond aan geïnteresseerd is. Ondanks de marketinginspanningen, blijft de verkochte oplage bedroevend laag. Waarom geldschieter Roland Duchâtelet deze bodemloze put blijft vullen, is iedereen een raadsel. Tenzij hij een verliespost nodig heeft voor de belastingen.

Op de stand hangt demonstratief een foto van Filip De Winter naast die van Marc Dutroux. Het kan niet anders dan toeval zijn. Niemand is zo a-commercieel om dit bewust te doen.

 

*

Tegenover vorig jaar zijn de thema’s geëvolueerd. De laatste jaren overheersten kookboeken en reisverhalen. De kookboeken zijn er nog, hoewel minder nadrukkelijk. De reisboeken zijn er ook nog, maar je moet ze gaan zoeken. Dit jaar ligt de nadruk op de mystieke fictie en het multiculturele.

 

Het begint met Dan Brown zijn Da Vinci Code, en alle epigonen en stelende eksters die een graantje van dat succes willen meepikken door plotseling gelijkaardige geheimzinnigheden beginnen te ontcijferen, of pseudo-wetenschappelijk bewijzen dat het allemaal klinkklare onzin is (alsof ooit iemand beweerd heeft dat de Da Vinci Code géén roman zou zijn). Aansluitend vinden we er alles over aromatherapie, tarotkaarten, pendelen, enz.... Zelfs de glazen bollen zijn er te koop. Ik lonk even naar mijn  toekomst en zie meteen waar ik aan toe ben: als ik deze bol koop, ben ik mijn geld kwijt. Het werkt dus echt.

 

*

Wat het multiculturele betreft, hangt er een bevreemdende sfeer op de boekenbeurs. Iedereen met een bruin tintje heeft blijkbaar een boek geschreven, hetzij een sprookjesboek uit het moederland, hetzij een verhaal over hoe goed ze het toch wel hebben onder hun hoofddoek. Een vertaalde Koran is nooit ver weg. Een cursus Arabisch in tien lessen, ligt er voor het grijpen. Ook de reeks kookboeken wordt overheerst door de wereldkeuken.

 

De multiculturele boodschap duikt overal op, openlijk en verdoken. Alleen vind je ze op de Boekenbeurs slechts terug in de rekken, niet in de gangen. De Boekenbeurs is wellicht de enige plek in heel de Antwerpse agglomeratie waar gedurende 10 dagen per jaar, uitsluitend autochtonen samenkomen. Ik heb tussen de duizenden en duizenden bezoekers van die dag geen enkele, andersgekleurde medeburger ontwaard. Die hadden wellicht de vorige dagen al hun portie Nederlandse literatuur aangekocht.

 

Ik schrijf dit niet met een onderliggende toon van enige racistische ingesteldheid. Het is de normale braakreflex die je krijgt als je 4 kilo mosselen, 2 kilo frieten en een bak bier door je strot geduwd krijgt. Dan is er toch ook niemand die je ervan verdenkt, anorexia te willen promoten.

 

*

Een andere opvallende vaststelling is het afwezig blijven van een nieuwe schrijversgeneratie. Ik bedoel dan grote schrijvers, mensen die boeken maken die je om de drie jaar herleest. Namen, die over een halve eeuw nog klinken en steeds weer opnieuw uitgegeven worden. Schrijvers die moeiteloos een spellingaanpassing overleven omdat hun geschriften van alle tijden zijn. Zoals een Hendrik Conscience, een Ernest Claes, een Felix Timmermans, een Willem Elsschot. De huidige schrijvers zijn rond de tachtig: Aster Berkhof, Jos Vandeloo, Hugo Claus... Waar zijn de dertigers?

 

Ik heb het niet over eendagsvliegen of over omhooggeblazen warmeluchtballonnen. Zou ooit iemand van Brusselmans of Lanoye gehoord hebben als ze niet onafgebroken door Humo en De Morgen kunstmatig in leven werden gehouden? Zou Elisabeth Marain (wie was dat nu ook weer?) ooit door de proeflezing geraakt zijn, als ze geen relatie had gehad met de juridisch adviseur van haar uitgeverij?

 

En Aspe of Deflo dan? Tja,... ik had het over literatuur, niet over leuke ontspanningslectuur waarin de personages evenveel psychologische diepgang hebben als het plasje waarmee een reu zijn gebied afbakent.

 

Het enige sluimerende talent in Vlaanderen is Jonathan Sonnst, maar die moet elke dag voor de klas staan omdat het schrijversloon van 10 % alleen leefbaar is als je massapulp produceert, elke avond voordrachten geeft, met een scatologische manifestatie probeert het tv-nieuws te halen en je figuren verpakt in spelletjesdozen of via andere merchandising aan de man brengt.

 

Alleen goede jeugdschrijvers zijn er nog. Maar in plaats van de spannende verhalen van weleer, primeert vandaag de boodschap over de derdewereldproblematiek, de multiculturele samenleving, euthanasie, abortus of het gevaar van een onbeschermde zaadlozing in combinatie met acné.

 

Waar zijn de ridders gebleven die bij nacht en ontij jonkvrouwen redden uit de klauwen van gemaskerd gespuis? Waar zijn de dappere jongens gebleven, die in de geheime gang van een donker kasteel een bende valsmunters ontmaskeren? Waar zijn de meisjes die nog durven dromen van een stoere ruiter op een wit paard?

 

Schrijvers in Vlaanderen worden echt niet opgespoord door uitgeverijen. Hun toegezonden manuscripten worden niet eens gelezen als ze geen referentie meehebben. Schrijvers-in-spe worden er geïntroduceerd door het ons-kent-ons netwerk en moeten links genoeg zijn om door de media verheven te worden tot een BV-status. Anders zijn ze gedoemd om hun manuscripten op een cd-rom te bewaren voor het eigen nageslacht.

 

*

Tien procent bruto op de nettoprijs is niet veel voor een auteur. Vooral niet als een kenner op tv vertelt dat de productie van een boek ongeveer 2 euro bedraagt en dat de boekhandel en de groothandel er 42 % van de verkoopprijs opstrijken.

 

Ik zeg niet dat boeken té duur zijn. Een bioscooptiket, een toegangskaart voor een musical of voor een behoorlijk circus zijn in verhouding duurder. Dan heb ik het nog niet over een avondje stappen... Toch kan je de meeste boeken niet goedkoop noemen.

Dat viel me dit jaar wel positief op: veel prijzen schommelen rond de 15 euro, zelfs minder. Dat is realistisch. Vorig jaar werden boeken nog veel duurder verkocht.

 

Het vrijmaken van de boekenprijs is een goeie zaak. Ook voor de boekhandel, al beweert die van niet. Als boeken goedkoper worden, als er prijsconcurrentie is, zullen er meer boeken verkocht worden en leidt de wet van de grote getallen tot meer winst.

 

Vandaag ben je als echte boekenliefhebber bijna aangewezen op De Slegte of op kringloopwinkels.

 

*

’t Is dus niet allemaal nieuwe lectuur, die op de Boekenbeurs ligt. Ik zie een heel rek vol met boeken van Louis Paul Boon. Er zit een promotiewikkel rond, waarop de prijs nog in Belgische frank en Nederlandse gulden staat vermeld. Die zijn dus de laatste jaren niet meer verkocht geraakt.

 

Het verwondert me niets. Louis Paul Boon was een brave mensch, maar geen schrijver. Als reactie tegen het succes van Averbode, Davidsfonds, Boerenbond en andere stichtelijke, christelijk geïnspireerde uitgeverijen met successchrijvers, waarbij je elke bladzijde omsloeg met het gebaar van een kruisteken, zocht ook de socialistische gemeenschap naar een icoon en vond dat in de volksmens Louis Paul Boon, die nooit begrepen heeft wat hem overkwam.

 

Hij werd zelfs in een tv-panel gestopt zodat heel Vlaanderen hem sympathiek kon vinden. Om de farce helemaal hilarisch te maken, werd hij voorgesteld als Nobelprijswinnaar. De Vlaamse critici wisten niet waar ze het hadden, maar durfden niet reageren tegen de ‘partaaj’, die toen nog als een sluipend gif overal haar invloed kon doen gelden.

 

Het 'maken' van een schrijver was niet zo moeilijk. De socialistische partij beschikte, net zoals de katholieke zuil over de middelen beschikte om haar ideeën te verspreiden, over twee kranten (Vooruit en Volksgazet), een reeks weekbladen (Voor Allen, De Vooruitziende Vrouw), een massa Volkshuizen, een goeddraaiende ledenwerking en een jeugdbeweging (De Rode Valken).

 

Bovendien was Boinke een beminnelijk man zonder kapsones. En de onnozele Vlaming slikte het verhaal, kocht de boeken van Boon en kwekte na dat ze toch zo meesterlijk waren.

 

Want als er een ding is dat de, oeverloos verdraagzame, Vlaming absoluut niet kan hebben,  dan is het dat anderen zouden denken dat hij dom is, dat hij geen cultuur heeft, dat hij iets niet begrijpt.

 

Je kan een Vlaming zelfs een gele stront verkopen voor een goudklomp, als je hem maar het gevoel geeft dat hij zich anders belachelijk maakt en 'er' niet bij hoort.

 

*

Een zielig element op een Boekenbeurs zijn de schrijvers die, achter een tafeltje, met grote kikvorsogen smekend naar de voorbijgangers zitten te kijken, in de hoop dat iemand hun boek koopt en hen dan nog vraagt het te ontsieren met een opdracht.

Succesauteurs of tv-vedetten houden zich lekker bezig. Herwig Van Hove en Jeroen Meus, Katja Retsin en Goedele Liekens, .. dat is altijd prijs. Maar beginnende auteurs verdoen er hun tijd.

 

Het heeft iets vernederends, om daar zo te moeten zitten. Ik zou het nog erger vinden dan deel te nemen aan een missverkiezing. Al zie ik me natuurlijk dat laatste ook niet doen.

 

*

Voorlaatste bedenking rond de Boekenbeurs. Je betaalt 6 euro toegangsgeld. Akkoord, je moet er iets voor over hebben, hoewel de standhouders zelf al behoorlijk betaalden om de kosten te dekken. Maar uiteindelijk is het de bedoeling dat je er als bezoeker boeken koopt, niet?

 

Waarom kost de vestiaire dan nog eens 75 cent, waarom is het toilet zo duur, waarom moet je je blauw betalen aan een kop slechte koffie en een in plastiekfolie week geworden broodje?

 

Is trouwens de Boekenbeurs niet uit haar voegen gegroeid? In de hele omgeving kan je nergens parkeren en, aan de wachtrijen te zien, zijn er gewoon veel te weinig toiletten.

Wordt het geen tijd om eens uit te kijken naar een congrescentrum dat, zoals bijvoorbeeld de Nekkerhal in Mechelen, even centraal gelegen is, maar veel meer accomodatie biedt?

En als de Stad Antwerpen haar Boekenbeurs toch niet kwijt wil, zou ze dan die ene week per jaar haar schrijvende verkeersagenten en takelwagens niet beter even op stal houden?

 

*

Over Gouden Uil Anciaux ga ik het niet te veel hebben. Ik geloof dat hij inderdaad een stukje gebruikt is geworden in het hele verhaal. Maar dan had hij maar tijdig zijn ogen moeten opendoen of zich omringen met degelijke adviseurs.

 

Wat baten kaars en bril als de (gouden) uil niet zien en wil?




14:34 Gepost door Luc van Balberghe | Permalink | Commentaren (7) |  Facebook |

Commentaren

*** Over de opvoedkundige en/of andere waarde van de boeken op de boekenbeurs ga ik mij niet uitspreken. Ik ben daar als gewone arbeider zeker niet voor geplaatst. Ik hoop zelfs dat deze reactie min of meer foutloos is geschreven.
Wat ik wél kwijt wil is dat tegenwoordig inderdaad alle beurzen lijden aan geldzucht, niet alleen de boekenbeurs. De beurzen dienen om bepaalde zaken te promoten, zodat er achteraf méér geld kan aan verdient worden. Ik vraag me dan inderdaad ook af waarom de bezoeker eerst een fors inkomgeld moet betalen.
Plus, zoals u terrecht stelt, alles wat men eet, drinkt of doet eveneens duchtig mag betalen.
Zelfs een plasje zal in de nabije toekomst waarschijnlijk duurder zijn dan een gemiddelde consumatie.
Ik vraag mij gewoon af : Is het eigenlijk wel de bedoeling om de auteurs bekender te maken en de mensen aan te zetten tot lezen dat men een boekenbeurs inricht ?
Volgens mij zal het de inrichters en alle "medeplichtigen" worst wezen of de Belg méér en beter gaat lezen na de beurs, zolang de eigen geldbeurs maar gevuld wordt.
What 's in a name ?

Gepost door: Jef | 05-11-05

Bekijk het vanuit de andere kant! Een (boeken)beurs is er niet om de bezoeker te plezieren, net zo min als een boek dient om de lezer te behagen. het is gewoon business. Zoals de schrijver tracht om een lezer te strikken om het boek te kopen (door op de achterflap de clue te verklappen), zo tracht de organisatie van een beurs om zijn zaak te runnen.
Groeten.

Gepost door: Hans | 06-11-05

Het boek en je beurs Ik heb genoten van deze meeslepende, kleurige en realistische beschrijving van een happening die door de vele andere media maar al te eenzijdig en al te kritiekloos opgehemeld wordt.

Gepost door: daniel Beets | 06-11-05

Interesse voor mensen die zich niet voor ons interesseren... Genoten van de eerste tot de laatste letter . Onmogelijk om op alle aspecten in te gaan, en misschien zelf overbodig. Afblijven.

Op één bepaald stukje moet ik wél reageren:

"" De Boekenbeurs is wellicht de enige plek in heel de Antwerpse agglomeratie waar gedurende 10 dagen per jaar, uitsluitend autochtonen samenkomen. ""

Niet alleen op de Boekenbeurs. Zijn er dan zovele andersgekleurde medemensen op de open monumentendag, open bedrijvendag, bij fietstochten langs kanalen of bij (club)wandeltochten? Op de terrasjes in de Kempen en de Limburg bij heerlijke dagen? Of zijn er dan in verhouding tot de bevolking, of het aantal 'progressieven' dat hen blijkbaar voorwardenloos adoreert zo velen bij rockfestivals te bespeuren? En dan heb ik het niet over de onopvallenden, diegenen zonder agressie in ogen en bewegingen.

De Vlaming wordt geacht, met de duimen op de broeksnaad geïnteresseerd te zijn in mensen die de Vlaming als identiteit niet interessant vinden, er zelf een afkeer voor hebben. Op dat gebied liggen de schapen aan beide kanten, aan de ene kant als onnozel vee, aan de andere kant als offerdier, klaar om te kelen.

Geschiedenis kennen van het land dat u voedt? Tarare (hoe zeg je tarare in het Berbers?)

Kijk eens in de Fnac, of de Standaard Boekhandel...hoeveel boeken liggen er over en door (ex) moslima's of naar het westen gevluchte slachtoffers van de praktijken van de primitiefste, barbaarste Islam? Hopen en hopen, ontsnapte slachtoffers met kilo's en tonnen.

Wat zal het nu zijn? Kopen Vlaamse vrouwen die boeken en slapen ze daarna geruster? Gaan ze daarna met een lekkere exotische honk naar bed en stampen dat boek voor hij de slaapkamer binnenkomt even uit het zicht? Die boeken worden dus gedrukt en gekocht, er is een markt voor, én....toch gebeurt er niets! Het uithuwelijken, veelal onder neven en nichten blijft maar gebeuren, geen enkele Vlaamse vrouw die dit aanklaagd, behalve een Mimount af en toe en dan weer volledige radiostilte, reclamecampagne gelukt. Waarschijnlijk leid de combinatie allochtoon getinte lektuur en wekelijkse Flair tot een gebrek aan flair.

Er bestaat dus een industrie in Vlaanderen die erop teert dat Vlamingen zich opgefokt interesseren voor mensen die zich niet aan hen interesseren.
Wat een zielige, identiteitsloze, te manipuleren boel.
Intriest. Achterlijk sossen-kiesvee van babes en borsten en billen en kinderen waarvan de vader niets terzake doet (Freya).
Ah ja, daar komen de twee schapen dan weer samen, een metafoor als het ware, of is het een schaap met twee koppen?

Gepost door: Jade | 06-11-05

interessant Ik vond dit een heel interessante uiteenzetting over het gegeven "de boekenbeurs"

Ik kan u alleen maar overschot van gelijk geven. Het is zeer moeilijk om in Vlaanderen iets van de grond te stampen of een uitgever bereid te vinden een kans te geven aan de jonge Vlaamse schrijver.
Als je Goedele Liekens heet, kan je je best veroorloven om een boek uit te geven met een niet al te interessant gegeven. Ik ben een vrouw en weet best hoe alles er uit ziet en hoe seks voelt, en moet daar absoluut geen boek over lezen, maar dat verkoopt natuurlijk.
Hoe Mitta Van Der Maat vermagerd is, kan me ook geen zier schelen want ik weeg amper 50 kg en kom geen kilogram aan. Ik vraag me af of ik aan de bak zou komen, moest ik eenzelfde verhaal schrijven.
Het levensverhaal van moslimvrouwen is weleens interessant om lezen, maar als je er een gelezen hebt, heb je ze allemaal gelezen.
Ik zou ook wel een boek willen schrijven over mijn leven. Ik heb op drie jaar tijd zoveel meegemaakt dat ik een volledig Jambersseizoen kan vullen, maar who cares want mijn hoofd is niet bekend.
Neen, alle gekheid op een stokje, ik schrijf gedichten over rouwverwerking en de gevoelens daaromtrent. Ik weet dat er mensen zijn die nood hebben aan teksten over hun eigen gevoelservaring wanneer ze een familielid verliezen. Misschien zijn ze literair niet erg hoogstaand maar ze zijn universeel en ik denk dat het interessant zou zijn, moest er een uitgeverij bereid zijn om teksten van mensen te bundelen en er een klein handboekje van te maken dat je "cadeau" kan geven aan mensen met verdriet. En dan niet om medelijden op te wekken maar om deelgenoot te zijn en te weten dat je niet alleen staat met je verdriet maar dat er hoop is na de donkere periode en dat je die eerst moet doorspartelen voor je weer gaat leven.
Kijk maar naar "Vingerafdruk van Verdriet" van Manu Keirse, een klein boekje maar een schat op moeilijke momenten.
Ook is er een tekort aan boeken voor kinderen die niet over alledaagse thema's handelen. Zo zou ik graag een kinderboekje schrijven voor kinderen die hun vader of moeder verliezen en alle problemen daaromtrent. Maar de markt is daar niet groot genoeg voor, dus kans is klein of je moet Sabine De Vos heten of Madonna.

Ach, plannen genoeg maar mensen die luisteren naar een kleine garnaal uit de denderstreek?

Gepost door: Kitty | 08-11-05

fsad good work

Gepost door: leila | 13-07-06

master Good site!

Gepost door: mihsel | 21-08-06

De commentaren zijn gesloten.