13-10-05

Spelling op de helling

Spelling op de helling

 

Vandaag krijgen ongeveer 3.000 Nederlandse woorden officieel een nieuwe spelling. De laatste herziening van de spellingregels dateert van 1994. Toen was het van 1948 geleden. De volgende zal wellicht geen 11 jaar op zich laten wachten.

 

Waarom moet soms een spelling herzien worden? Omdat een taal leeft, beweegt, evolueert en best in een bedding gehouden wordt. Als er geen regels zijn, ontaardt een taal in een strikt persoonlijk koeterwaals waarmee je niet verder kan communiceren dan in de onmiddellijke omgeving. Een taal moet voor een grote groep eenvormig en herkenbaar zijn.

 

Bovendien ‘slijt’ een taal ook. Klanken veranderen, medeklinkers vallen soms weg, lettergrepen vergroeien in elkaar, uitgangen worden ingeslikt. Op de duur ontstaan er, op een haast organische manier, nieuwe woorden. Aan plaatsnamen is dat nog goed merkbaar. De gemeente Wijnegem heette oorspronkelijk Willingeningaheim en Puurs heette Poederseele. Dus is het goed om tussendoor eens opnieuw orde in de chaos te brengen.

 

Wat vandaag gebeurt, vergroot alleen maar de chaos. Het Nederlands wordt niet opnieuw genormeerd. Het is lekken dichten met suikerklontjes. Dat helpt ook niet.

 

Het, louter omwille van politieke opportuniteiten, opnemen van Surinaamse woorden zoals 'handknie' (= elleboog), is helemaal van de gekke! Waarom dan ook niet 'hijsbakkie' voor lift of 'groenmansein' voor verkeerslicht, uit het Afrikaans? Of 'skutjesielen' uit het Fries? Alleen woorden zoals 'plezant' en 'goesting' blijven  denigrerend als Vlaams beschouwd worden en behoren nog steeds niet tot het Algemene Nederlands. Zou die spellingcommissie niet beter een clownsact instuderen en de kermissen beginnen af te dweilen?

 

Het Nederlands moet vollédig herbekeken worden. Niet als bezigheidstherapie voor heemkundigen of academici, maar door gewone mensen die zich elke dag van die taal bedienen, nog een beetje gezond verstand hebben overgehouden en vooral niet gehinderd zijn door belangengroepen of ideologieën.

 

De progressieve spelling uit de jaren ’60 van vorige eeuw is nooit officieel erkend geweest, maar eigenlijk stond die het dichtst bij een moderne, functionele taal. Gebaseerd, op wat in computertermen WYSIWYG heet: what you see is what you get. Je spelde de woorden zoals je ze hoorde. Corruptie schreef je met PS…

 

De spelling was nog niet helemaal fonetisch en nog niet zo gedurfd dat ook de spraakkunst moest herzien worden, maar het was een begin.

 

Waarom is die progressieve spelling aan te raden? Omdat ze duidelijk is, de eerste doelstelling van een taal. Als je k hoort dan schrijf je toch geen c? En als je t hoort, waarom zou je dan d, laat staan dt schrijven? In 1948 schrapten we toch ook de ch achter s in bosch en visch!

 

Akkoord, dat het op de duur moeilijker wordt om de herkomst van woorden te achterhalen, maar welke rol speelt die in een gewoon gesprek of een leestekst? Dat is het probleem van etymologen, niet van communicatoren.

 

Jarenlang hebben we die dubbele spelling gehanteerd, elk met eigen regels. Het belangrijkste was, dat we consequent of konsekwent bleven. 

In 1994 kwam daar een einde aan. Het had een unieke kans kunnen zijn om het Nederlands als taal zodanig te manifesteren dat het daarna decennialang zou kunnen evolueren en er slechts kleine aanpassingen nodig waren. Dat is niet gelukt.

 

De laatste spellinghervorming was de meest amateuristische miskleun sinds de middeleeuwen toen er helemaal geen spellingregels waren en iedereen – die kon schrijven - naar eigen goeddunken spelde.

Vlaanderen miste hier een kans voor jaren!

 

De spellingcommissie was helemaal gedomineerd door Nederland en zoals we allen weten, hebben de Nederlanders geen taalgevoel, zeker niet voor hun moedertaal. Hoewel Vlaanderen en weldenkend Nederland voorstander waren om een deel van de progressieve spelling te behouden, begonnen in Nederland plots politieke motieven mee te spelen.

 

Vlaanderen wilde af van het gebruik van de letter c in plaats van k, omdat het te francofoon lijkt. En Nederland verkoos de c omdat k te Germaans was en Nederland nogal overgevoelig is als het over Duitsland gaat. Het werd dus c!

 

De discussie over de tussen-n is al even absurd. De regel was duidelijk, de uitzonderingen ook. Alleen het woord ‘koninginnehapje’ werd een onlogische uitzondering omdat de Nederlanders maar 1 koningin in functie hadden en er dus nooit een meervoud kon zijn…

 

Tegelijk werden woorden uit een vreemde taal  overgenomen als correct Nederlands, zonder naar een alternatief te zoeken. Engelse werkwoorden kregen plots een Nederlandse vervoeging die nergens meer op sloeg. Dat was ook het geval met meervoudsvormen. Zo is het meervoud van Royalty in het engels royalties en in het Nederlands royalty’s.

 

Woorden die lange tijd fout gespeld werden, werden ineens op die wijze genormalizeerd. Gekker kan niet!

 

De herziening die nu plaatsheeft, is al even amateuristisch, onlogisch en dweilt met de kraan open. Alleen de uitgevers van het Groene Boekje worden er beter van. Ouders zullen voor nieuwe schoolboeken nog eens in de geldbeugel mogen tasten. Bedrijven zullen hun correctieprogramma’s moeten vernieuwen. Leerkrachten en journalisten zullen op bijscholing moeten.

 

De aanpassingen zijn zo absurd, dat over tien jaar niemand nog zonder fouten kan schrijven.

 

Maar er is ook goed nieuws: over 10 jaar zal  niemand nog een fout herkennen.




09:26 Gepost door Luc van Balberghe | Permalink | Commentaren (10) |  Facebook |

Commentaren

Geen hippietaal a.u.b. Dat de laatste twee herzieningen nogal slecht waren ben ik helemaal met u eens. Vooral de nieuwe tussen n regel is een monster.
Maar om dan dat jaren 60 taaltje te promoten? Leuk, laten we allemaal progressief Amsterdams gaan schrijven. Sosjale junit. Daar krijg ik ter plekke jeuk van.

Gepost door: Kees | 13-10-05

wie ziet ze vliegen? Corruptie schreef je met PS, och ja zieners hebben het nooit voor de markt gehad... vraag het maar aan Nostradamus...

KP

p.s. is het nu vliegenzwam of vliegezwam? Mijn dochter kwam met twee gedrukte documenten van school en ja, je raadt het ...

Gepost door: Kris | 16-10-05

Het kan nog gekker! Laatst heb ik gelezen dat er in 2006 wéér een nieuwe spelling komt. Dan zullen er geen uitzonderingen op de tussen-n komen. Overal wordt een "n" tussen gezet. En waarom? Omdat te veel mensen fouten maken! Doe geen moeite om fantsoenlijk Nederlands te leren, want over een paar jaar wordt het toch alweer goed gerekend! Wat een instelling!

Gepost door: Lisette Cremers | 16-10-05

Revisering Het was niet 1948.

Gepost door: Chris | 17-10-05

Ongeveer Klopt, het was net niet 1948. Het Belgische Spellingbesluit dateert van 1946 en de Nederlandse Spellingwet van 1947. Beide waren gebaseerd op het werk van de Nederlands-Belgische Spellingcommissie van 1945. De Commissie van Nederlandse en Belgische Deskundigen die de leidraad en de woordenlijst der Nederlandse taal samenstelde, werd opgericht in 1947.

Gepost door: Luc V.B. | 18-10-05

Link gelegd Naar deze pagina heb ik een link gelegd op de blog 'Nieuwe spelling' op
http://spelling.skynetblogs.be

Gepost door: Peter | 23-10-05

Suriname Suriname is (onlangs) tot de Nederlandse Taalunie toegetreden, Zuid-Afrika niet, en zal dat wellicht ook niet doen. Vandaar. Ik denk zelfs dat het Zuid-Afrikaans niet langer als Nederlands beschouwd wordt ondanks de verwantschap (moest ik eigenlik eens uitzoeken).

Het zijn dus de politieke beslissingen die je op de korrel kan nemen, niet de logische gevolgen ervan. Al zijn die gevolgen natuurlijk wel een argument om de politiek te hekelen.

Gepost door: Leo | 27-10-05

spelling geen taal maar middel die dubbelspelling van 1957 (?) was toch zo gek nog niet. in nederland
had men de progressieve spelling bij maatregel van bestuur kunnen
aannemen. dat belgie zo +slaafs+ randstaddrek overneemt is on-
begrijpelijk. amerika en het verenigd koninkrijk spellen ook niet
op dezelfde wijze. de benoeming +nieuwe spelling+ is ook bedriegelijk.
het is een teruggang naar een oude schrijfwijze. dan ook maar weer
vleesch met +sch+

Gepost door: danielsundt | 15-11-05

Taalverloedering "De spellingcommissie was helemaal gedomineerd door Nederland en zoals we allen weten, hebben de Nederlanders geen taalgevoel, zeker niet voor hun moedertaal." Hier in Nederland wordt precies het omgekeerde gezegd: de spellingscommissie werd helemaal gedomineerd door de Vlamingen, met hun verslaving aan het van buiten leren van (zelfs onlogische) regeltjes. Dat hebben we geweten! Nu snappen heel veel Nederlandstaligen niet eens meer hoe ze hun eigen moedertaal correct moeten schrijven! Over vooroordelen gesproken: wat aardig (ahum) om te zeggen dat alle Nederlanders taalgevoel ontbreekt, terwijl veel Vlamingen te pas en te onpas Franse zinsbouw toepassen. Uit eigen ervaring (ik heb 11 jaar in Vlaanderen gewoond en daar o.a. basisonderwijs gevolgd) weet ik dat men ook qua uitspraak in Vlaanderen vergeten lijkt te zijn dat Nederlands een Germaanse taal is en dat bv het van oorsprong Engelse trainen dus als "trenen" uitgesproken wordt, en niet als "treinen". Het Nederlands is toch echt de moedertaal van Nederlanders en dat de Vlamingen het Nederlandse taalgevoel niet snappen, kan komen omdat zij Vlaams spreken, wat beduidend anders is op sommige vlakken. De Taalunie moet dan ook voor het merendeel uit Nederlanders bestaan (naar verhouding dus, want: 16 miljoen Nederlanders en slechts 6 miljoen Vlamingen! Het zou even gek zijn als 440.000 Surinamers ons hier in Nederland de les gaan lezen over hoe de taal eruit moet zien. Als die Vlamingen het er niet mee eens zijn, creëren ze toch fijn hun eigen Taalunie? Dan kunnen ze op eigen houtje de historische en logische opbouw van de taal laten varen, om zich nog wat meer tegen het Frans af te zetten (en tegelijkertijd niet door te hebben hoe vaak ze een Franse zinsbouw gebruiken) zonder dat wij daar hier last van hebben.) Taalgevoel bestaat hier zeker nog wel (wat niet wil zeggen dat het taalonderwijs in Nederland nog stukken beter kan en moet) maar gelukkig worden de dialecten die dat taalgevoel bevorderen niet meer als tweederangs beschouwd. Als de Taalunie niet steeds met nieuwe onzin op de proppen komt, is het misschien zelfs nog mogelijk het Nederlands van deze verloedering te redden!

Gepost door: Grietje | 20-12-05

betr.20-12-2005 18:12:21 taalverloedering de nederlanders kunnen zich niet eens (meer) afzetten tegen de
franse taal, daar zij haar niet meer beheersen. het enige wat
men hier denkt te kennen is +d'(english)+

Gepost door: danielsundt | 02-04-06

De commentaren zijn gesloten.