17-09-05

Trop is te veel

Trop is te veel
 
Het Nederlands is een vreselijk moeilijke taal. Als het onze moedertaal is, dan kunnen we veel aanvoelen, al is ook dat vaak bedrieglijk. Even testen: is het 'het cliënteel' of 'de cliënteel'? Wat zegt je gevoel? (Antwoord: de cliënteel)
 
Soms kan je gewoon niet anders dan een gallicisme slechts vervangen door een germanisme of een anglicanisme. Erg is dat niet, want daar ligt tenminste de oorsprong van onze taal. Ooit - we spreken nu over de achtste of negende eeuw- was dit zelfs een groot taalgebied waar iedereen elkaar kon verstaan. De Duitsers spraken Hochsaksisch, de Nederlanders Niedersaksisch en de Engelsen, jawel, Angelsaksisch. Dat was ook de reden waarom Engelse missionarissen onze gewesten konden kerstenen, waar hun Ierse voorgangers daar niet in slaagden omdat die een taalprobleem hadden.
 
Maar ik wijk af. Nederlands is dus zo moeilijk om juist te schrijven, ook omdat er bijvoorbeeld geen lijst met 'vaste voorzetsels' bestaat. Ben je opgetogen over of voor of door of vanwege...?
 
Het grootste probleem is dat het Nederlands nog steeds verbuigingen kent zoals in het Latijn, het Duits, het Russisch,... maar dat de regels ervan niet meer bestaan of minstens niet meer aangeleerd worden. Uitdrukkingen zoals 'ten volle' of  's anderendaags' zijn verbuigingen. Omdat we niet meer weten hoe die vormen ontstaan zijn, worden de uitdrukkingen heel dikwijls fout geschreven. Even testen: wat is juist 'te allen tijde' of 'ten alle tijde'? (Antwoord: te allen tijde)
 
Het Nederlands lijdt ook onder de zwakke ruggengraat van onze politici. Toen tien jaar geleden de spelling hervormd werd, ontstond de grootste draak in onze taalkundige geschiedenis, omdat de toenmalige Vlaamse (!) minister-president een unieke kans liet liggen om zich en zijn volk te manifesteren.
 
Het beaat opkijken naar een woordenboek zoals Van Dale zou ook best iets minder mogen zijn. Van Dale zegt zelf een 'descriptief' maar geen 'indicatief' woordenboek te zijn. Dat betekent, dat het gangbare woorden, uitdrukkingen en spellingwijzen optekent en verzamelt, zonder ze als 'correct en bindend' voor te stellen.
 
Taal is inderdaad een levende en evoluerende materie. Maar het kan niet zo zijn dat, als genoeg mensen lang genoeg dezelfde fout maken, die fout dan als correcte standaard wordt beschouwd.
 
Altijd al, ook vanwege hun oorsprong (verbuigingsvorm!) werden uitdrukkingen zoals 'dank zij', 'ten volle', 'ten slotte', 'bij voorbeeld'  in 2 woorden geschreven. Omdat de meesten daar geen aandacht meer aan gaven, mag het nu in 1 woord geschreven worden. Dat is laf toegeven aan de onwetendheid van de massa.
 
Toch is er 1 ding heel gemakkelijk in het Nederlands: de dt-regel.
 
Ik drink nooit thee, gij drinkt altijd thee en hij drinkt thee als hij tegenwoordig is. Voor de eindletter van een voltooid deelwoord gebruiken we het ezelsbruggetje "t Kofschip".
Zo eenvoudig is het.
 
En ja, het kan mij ook overkomen. Héél erg uitzonderlijk sluipt er om de zoveel jaar eens een dt-fout in mijn teksten, die dan vaker een tikfout dan een taalfout is.
 
Eigenlijk zou iedereen die tot 12 jaar naar school is geweest, zonder dt-fouten moeten kunnen schrijven. Al kan ik dat ook weer relativeren. Niet iedereen heeft een talenknobbel of is beroepshalve met taal bezig. Een loodgieter moet kunnen lood gieten, een automechanicien moet kunnen sleutelen en een verpleger moet kunnen prikken en gipsen. Bij voorkeur zonder dt-fouten, maar taal is voor deze mensen geen prioriteit. Van journalisten eis ik dat wel. En als ze systematisch dt-fouten maken, dan erger ik me eraan en vraag me af wat ze in dat vak blijven doen.
 
'Een' (?) redacteur van tt-één (teletekst van VRT-één) heeft er een patent op. Wekelijks kan je de dt- en andere fouten van 't scherm plukken.
 
Kijk vandaag even naar pagina 123 onder de titel 'Verzoek invrijheidstelling Guy Theunis'. Daar staat 'Wanneer de zaak wordt behandelt...'. Voor de zoveelste keer!
 
Wellicht wordt de fout, nadat ze aan de Reyerslaan deze blog gelezen hebben, in de loop van de dag verbeterd, net zoals vorige keer.
 
Dus, collegae van teletekst, verbeter dan ook meteen pagina 145: 'Volgens Unilever is Mora teveel op de lokale Belgische en Nederlandse markt gericht...'
 
'Het teveel' is een substantief. Zoals hier gebruikt moet het in twee woorden.
 
Trop is te veel.


UPDATE (een paar uur later)
Ondertussen is pagina 123 verhuisd naar 110 en werd de dt-fout verbeterd. Pagina 145 bleef ongewijzigd.

10:03 Gepost door Luc van Balberghe | Permalink | Commentaren (5) |  Facebook |

Commentaren

Ik versta niet waarom er zoveel fouten sluipen in teksten. mijn Windows verbeterd alles automatisch, waarom niet bij de heren tekstschrijvers?
wat betreft onze taal nog het volgende: ik kom jaarlijks enkele weken naar Belgie en erger me enorm aan het taalgebruik op radio en TV. zo in de trend van: enkele(n) hebbe(n) de verwachtinge(n) niet kunne(n)..... enz.
verder knap werk op je blog! keep up the good job.
Hans.

Gepost door: Hans | 17-09-05

t-fouten Heel af en toe sluipt er in mijn eigen teksten ook een t-fout. Ja, ik noem het t-fouten omdat meestal de t is die op een verkeerde manier wordt gebruikt. Misschien ook nog even een extra spellingsregeltje meegeven : inversie met je of jij komt er nooit een t bij.
Ik probeer mijn taal 'proper' te houden, in die zin dat ik probeer om het Nederlands goed te schrijven, maar toch ben ik niet onschuldig aan verkeerd gebruik van woorden, voorzetsels, samenstellingen.
Misschien staan zelfs in deze commentaar fouten.
Ik erger me ook heel dikwijls aan het verkeerd gebruik van woorden, verkeerde uitspraak van de achtervoegsels 'rijk' en 'lijk'. Veel mensen rukken aan hun belang hoewel het rijk zou moeten zijn en vinden lijken waar ze niet moeten zijn, echt belachelijk. Ik ga het dan nog niet hebben over heten en noemen ...
Dank je voor je blog van vandaag, het heeft me een langer stukje commentaar doen schrijven dan normaal.
Annemie

Gepost door: annemie | 17-09-05

taal is niet zo belangrijk als je denkt dialect en sociaal leven zijn veel belangrijker,
is het niet de boodschap die telt?? maar je hebt overschot van gelijk wanneer je stelt dat een journalist zijn vak perfect moet beheersen.

Gepost door: willy | 17-09-05

... Het is een contradictie dat taal evolueert, maar dat een veelgemaakte fout niet de standaard mag worden. Taal evolueert inderdaad, en dat komt net doordat mensen iets anders gaan interpreteren, en lange tijd bestaan dan twee vormen naast elkaar, tot uiteindelijk dan een van beide de bovenhand haalt. En dat gaat al eeuwen zo. Taal is in wezen een communicatiemiddel, en dingen als spellings- en grammaticaregels dienen ervoor dat het individuele taalgebruik niet zover uiteenloopt dat mensen elkaar niet meer verstaan. D/t fouten zijn soms ergerlijk, maar zolang ze de communicatie niet in de weg staan, zijn ze eigenlijk verwaarloosbaar.

Gepost door: nele | 24-09-05

Juist schrijven is inderdaad belangrijk, maar het wordt ook vaak overschat. Persoonlijk vind ik een rijke taal veel belangrijker dan een foutloos geschreven taal.

Hans, je hebt zelf ook enkele kanjers van fouten laten staan! Vraag aan Windows dat hij de d in 'verbeterd' verandert in een t! Maar trek het u niet aan, ik schrijf ook fouten...

Groeten,


P

Gepost door: P | 18-03-08

De commentaren zijn gesloten.