15-08-05

De nieuwe Middeleeuwen

De nieuwe Middeleeuwen

 

We spreken over de donkere Middeleeuwen omdat we nauwelijks iets weten over de levenswijze, de cultuur, de godsdienst en de economie in onze gewesten voor het jaar 1000. We weten meer over de Egyptische, Griekse en Romeinse beschaving dan over ons eigen volk na de val van het Romeinse Rijk.

Dat komt omdat in het begin van de 9de eeuw de Noormannen deze streek veroverden en alles plat brandden. Slechts in de goedbeveiligde kerkers van sommige kloosters, zoals Sint-Truiden en Kamerijk (Cambrai), bleef er nog een zeldzaam geschrift bewaard.

Pas toen Keizer Arnulf en de hertog van Lotharingen Reinier Langhals in het jaar 891 de Vikings verdreven, kon de geschiedenis zich herstellen.

Gaan we opnieuw een dergelijke, duistere periode tegemoet?

 

Onze geschiedenis en kennis zijn gebaseerd op ‘nalatenschap’. Enerzijds de (steeds geherinterpreteerde) overlevering, anderzijds onwisbare getuigenissen in steen, op perkament of op papier.

 

We kunnen ons een beeld vormen over de manier hoe de oude Egyptenaren leefden aan de hand van fresco’s en hiërogliefen die duizenden jaren lang onder woestijnzand bewaard bleven. We kunnen stambomen reconstrueren aan de hand van goedenissen (notariële akten) van na de Middeleeuwen, later van de kerkelijke doopregisters en nog later van de aantekeningen op de gemeentelijke burgerlijke stand.

 

We weten hoe de mensen in de 15de eeuw gekleed waren, welk alaam ze gebruikten en wat ze aten dankzij de schilderijen van Pieter Brueghel. We weten welke misdaden ze pleegden en hoe ze bestraft werden als we de oude baljuwboeken raadplegen. We kunnen ons een perfect beeld vormen van het leven in het Hageland uit de boeken van Ernest Claes.

 

We leren hoe Vlaamse en Nederlandse schrijvers het literaire leven bepaalden in de eerste helft van vorige eeuw met de brieven van bijv. Willem Elsschot of Felix Timmermans. We kunnen nog altijd opnieuw de zwart-wit televisiebeelden van de eerste jaren zien en eruit leren hoe een stuntelige en belerende presentatie niét moet. Het rijtje is eindeloos.

 

Maar zal de historicus uit het jaar 2750 nog iets terugvinden van vandaag en de eerstvolgende decennia of eeuwen? De kans is groot dat de digitalisering verwoestender werkt dan wat de Noormannen hier ooit aanrichtten.

 

Om enkele voorbeelden te geven:

-          Heel wat drukwerk gebeurt thans milieuvriendelijk op gerecycleerd papier met inkt op waterbasis. Dat papier vergaat sneller en de inkt bleekt weg.

-          Faxberichten van 10 jaar geleden (nog op een soort fotopapier) zijn nu al totaal onleesbaar geworden.

-          Het poeder uit toners van laserprinters komt na enige tijd los van het papier. Haast alle doodsprentjes, maar ook rapporten en zelfs boeken worden vandaag daarmee gedrukt. Over 100 jaar zullen we er geen enkel exemplaar nog van terugvinden.

-          Brieven schrijven we niet meer. We sturen een mailke. Dat gaat snel, is handig en kost niets. Maar er blijft niets substantieels van over.

-          De meeste vakliteratuur, weldra ook de gewone literatuur, staat niet meer op papier maar wordt ‘van het net geplukt’.

-          Actualiteiten worden niet meer gefilmd, maar op videoband opgenomen. Heb je al eens een videoband van 20 jaar geleden herbekeken?

-          Hele officiële informatiebestanden zijn gedigitaliseerd en worden als databank elektronisch opgeslagen. Dat is voor oude stukken goedkoper dan ze te restaureren en in geklimatiseerde omstandigheden te bewaren. Ook handleidingen en encyclopedieën zullen niet meer tastbaar zijn.

-          Zowel familiealbums als fotoarchieven van persmedia zullen nog op een klein schijfje staan dat eerst moet ontcijferd worden voor het zijn inhoud prijsgeeft. Hetzelfde geldt voor bewegende beelden.

 

Op zich is daar allemaal niets mis mee. Maar over 500 jaar blijft er alleen een rond schijfje over dat geen enkel herkenbaar, uiterlijk teken bevat. Het zal zelfs niet duidelijk zijn of het een lege speelgoedschijf is of een waardevolle schat aan kennis verbergt. De ingebrande inhoud zal niet meer kunnen ontcijferd worden omdat de programma’s daarvoor ook niet meer bestaan.

 

Doemgedachte? Inderdaad, alles wat we ooit in WordPerfect schreven kan door Word perfect geconverteerd worden. Maar... herinner je je nog het tekstverwerkingsprogramma Volkswriter, de voorloper van WordPerfect? Al die bestanden zijn verloren, tenzij er een papieren print van gemaakt werd.

 

Wij communiceren vandaag met de volgende generaties zoals we communiceren met een buitenaardse beschaving: vanuit onszelf naar een ontvangende golflengte waarvan we niet de minste notie hebben. Als we iets willen nalaten, is het hoog tijd om er even over na te denken hoe we onze nalatenschap herkenbaar kunnen houden, voor we onszelf begraven in nieuwe Middeleeuwen.


22:12 Gepost door Luc van Balberghe | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.