11-08-05

De staat, dat zijn wij!

De Staat, dat zijn wij!

 

Ik heb het bericht gewoon uit de dagelijkse nieuwsstroom geplukt en niet gecontroleerd. Maar als het waar is, zou de Congolese overheid 25 miljoen euro (meer dan een miljard oude Belgische frank) betalen aan de familie van de Congolese president Kabila omdat de moordenaar van ‘een’ tante niet de gepaste sociale opvang heeft gekregen of zoiets. In diezelfde nieuwsstroom zat ook het bericht dat Paul Marchal, als enige ouder van een vermoord kind, een schadeloosstelling vraagt aan het Fonds voor Nabestaanden omdat Marc Dutroux & Co wellicht niet solvabel zijn om aan de familie van An Marchal het bedrag te betalen waartoe ze veroordeeld zijn.

 

Twee verschillende werelden. Twee verschillende feiten. Toch een rode draad. Bekijken we de feiten even afzonderlijk.

 

Andere normen en waarden

 

Oordelen doen we altijd vanuit de referentiepunten die we gewoon zijn. In Afrika is 18°C koud, in Alaska is 6°C heet. Dat geldt ook voor normen en waarden die op verschillende plaatsen doorheen de geschiedenis misschien een andere betekenis hebben gekregen.

 

Voor ons is moord de ergste misdaad. Een mensenleven is heilig. Op het Turkse platteland is de familie-eer veel belangrijker dan een mensenleven en vanuit die optiek is bloedwraak dan weer te begrijpen. Voor een Japanner is een belediging veel erger dan een rammeling. In bepaalde Afrikaanse gebieden gaat het belang van de stam boven het welzijn van het individu. In sommige Indiase sekten is een overlijden een bron van vreugde omdat de dode een volmaakt en eeuwig leven binnentreedt, bij ons is de Dood een verdrietzaaier. We treuren namelijk niet omwille van de overledene, maar vanwege het gemis dat we zelf ervaren. Egoïstisch verdriet, zeg maar.

 

We hoeven het met andere waarden niet eens te zijn, we moeten die vreemde cultuur zeker niet overnemen omdat de onze op deze plaats ook historisch gegroeid is, maar we kunnen er wel respect voor hebben. Tenminste, zolang die andere normen en waarden de onze niet doorkruisen en ons zeker niet worden opgedrongen.

 

Zo bekeken, betekenen de woorden ‘tante’, moordenaar’ en  ‘sociale opvang’ in Congo iets helemaal anders dan bij ons. Het familiegevoel ligt er al veel breder. Iemand kan honderden ‘tantes’ hebben. Sommige ervan, zelfs helemaal niet kennen. De registratie van de burgerlijke stand bestaat er trouwens meer in de herinnering van mensen dan op papier. Gezien de onduidelijke stamboom van de president, is 'een tante' dus zeker moeilijk te begrijpen met West-Europese blik.

 

Laten we daarom, zonder een ernstige duiding, de oorzaken niet te letterlijk nemen. Het feit van de schadevergoeding kan ook een heel andere betekenis hebben, dan uit het bericht bij de eerste lezing blijkt. Zelfs het bedrag is relatief. Eén miljard frank is in een land als Congo, waar de levensstandaard minimaal laag en de staatsschuld torenhoog is, nog veel meer waard dan bij ons.

 

Dat de overheid (die haar inkomsten niet uit belastingen maar uit Ontwikkelingshulp haalt) een dergelijk bedrag niet gebruikt om de infrastructuur, de ziekenzorg of het onderwijs te verbeteren, maar alleen om de rijkste familie van het land (met haar kapitaal, veilig opgeborgen in buitenlandse bankkluizen) nog rijker te maken, is immoreel. Vooral omdat het hier een morele schadeloosstelling betreft, die niet in cijfers kan uitgedrukt worden en de geleden morele schade niet ongedaan kan maken.

Het ruikt niet alleen naar corruptie, het is misdadig. Bovendien is het een kaakslag aan al de landen, zelfs die met een ereschuld van vorige generaties, die al jarenlang ontwikkelingshelpers en kapitalen in deze bodemloze put storten.

 

Als een dergelijke praktijk zich in de bedrijfswereld zou afspelen, bijv. een hoofdaandeelhouder die zich bovenmatig en op slinkse wijze verrijkt op kosten van een verlieslatend bedrijf dat alleen nog door de banken in leven wordt gehouden, zou het meteen onder curatele geplaatst worden of een crisismanager, ‘oeil de Moskou’, van de financieringsinstelling toegewezen krijgen.

 

Misschien moeten we Congo ook maar eens voor de keuze stellen: onder curatele of wegrotten in het moeras van betweterigheid en corruptie. Maar niet meer met onze centen.

 

Het onderste uit de kan

 

Het tweede feit speelt zich dichter bij ons af. Ik heb een onbegrensd respect voor al het leed, het verdriet, de angst, de pijn… die Paul Marchal, en àlle andere ouders van (op welke manier ook) overleden kinderen, ervaren.

 

Ik heb geen oordeel over de persoon Paul Marchal, want ik ken die man niet. Maar zijn hele houding wijst op arrogantie, betweterigheid en hebberigheid. Misschien is dat een foute ‘perceptie’, misschien is het alleen maar zijn masker om te kunnen overleven met de pijn. Maar dan zou hij beter geholpen zijn met een deskundige therapie, in plaats van de hele maatschappij, die haar eigen grote en kleine problemen heeft; voortdurend te confronteren met een gedrag dat op z’n minst irritant mag genoemd worden.

 

Nog voor de meisjes gevonden waren, was er een goedbedoelde geldinzameling in de school waar de moeder van Eefje lesgaf. Geld dat bedoeld was om affiches edg. te betalen. Paul Marchal wilde dat geld zelf beheren. Het is nooit meer goed gekomen tussen hem en de ouders van Eefje. Beide vriendinnen werden door zijn toedoen zelfs gescheiden op de dag van hun begrafenis.

 

Nadien bracht hij allerlei giften onder in een vzw Huis van An. Tijdens de opgravingen mocht hij voor Het Laatste Nieuws een goedbetaalde column schrijven (een kaakslag van de krant aan alle lokale correspondenten die professioneel werk leveren voor minder dan een onkostenvergoeding) waarin hij vrij zijn gal kon spuwen, niet gehinderd door enige journalistieke deontologie.

 

Hij kreeg het gedaan dat hij maandenlang werkverlet kreeg om het proces bij te wonen,  terwijl zijn loon als onderwijzer gewoon bleef doorlopen. In ruil zou hij een rapport schrijven dat nadien nooit iemand bekeken heeft.

 

Ik gun het Paul Marchal dat hij het proces kon bijwonen. Ik zou dat elke ouder gunnen. Helaas konden ouders die in een privé-onderneming werken, zoveel liefdadigheid niet verlangen van hun werkgever, die trouwens al geduldig hun verminderde prestaties aanvaardt. Een zelfstandig ondernemer kan zich dat helemaal niet veroorloven. Waarom een uitzondering voor Paul Marchal, op kosten van de gemeenschap?

 

En nu wil hij nog een schadeloosstelling. Schadeloosstelling voor wat? Voor morele schade? Mag het dan een symbolische schouderklop zijn?

 

Inderdaad, Dutroux & Co zijn veroordeeld om die te betalen en zullen dat wellicht nooit doen of  kunnen. Dat is het probleem van elke kleine ondernemer die een wanbetaler laat veroordelen en daarna op eigen kosten moet trachten van die kei, het vel af te stropen.

 

Neen, Paul Marchal vraagt dat geld aan het Fonds voor Nabestaanden. Dat geld komt dus van de overheid. De overheid haalt haar geld bij jou, bij mij, bij Paul Marchal.

 

Wij moeten eens leren van niet te vlug te zeggen: ‘Dan moet de Staat dat maar betalen!’, want eigenlijk zeggen we dan ‘We zullen er zelf voor opdraaien’.

 

En dat doe ik liefst als het echt noodzakelijk en goed besteed is.

 

 

 






10:05 Gepost door Luc van Balberghe | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.